Tomasz Ludwik Stańko (11 lipca 1942, Rzeszów – 29 lipca 2018, Warszawa) był polskim trębaczem jazzowym oraz kompozytorem.
Urodził się jako syn Józefa, prawnika, i Eleonory Jakubiec, nauczycielki. Początki jego edukacji muzycznej sięgają 1949 roku w Krakowskiej Szkole Muzycznej, gdzie uczęszczał do klasy skrzypiec. Kontynuował naukę w III Liceum Ogólnokształcącym im. Jana Kochanowskiego w Krakowie (1957-1964). Jednocześnie, od 1959, uczył się w II Liceum im. Króla Jana III Sobieskiego oraz w Państwowej Średniej Szkole Muzycznej w klasie trąbki. Studiował też w Akademii Muzycznej w Krakowie pod okiem prof. Ludwika Lutaka, broniąc pracy dyplomowej w 1969 roku.
Mimo że Stańko początkowo wykazywał zainteresowanie sztuką, planując karierę plastyka, to jego pasja do jazzu, zapoczątkowana koncertem Dave’a Brubecka w 1958 roku, zmieniła jego życiowy kierunek. Regularnie uczęszczał do krakowskiego klubu jazzowego Helikon, gdzie zapoznał się z pianistą Adamem Makowiczem. Razem założyli zespół Jazz Darings, do którego dołączyli Jacek Ostaszewski i Wiktor Perelemutter. Zespół zdobył uznanie, a Stańko wyróżniono jako instrumentalistę.
W latach 1963-1967 kariera Stańki nabierała tempa. Współpracował z takimi postaciami polskiego jazzu jak Michał Urbaniak czy Andrzej Trzaskowski. W 1963 rozpoczął również współpracę z Krzysztofem Komedą, debiutując na Jazz Jamboree ’63.
W 2014 roku Stańko zdobył Paszport „Polityki” oraz Nagrodę Europejskiego Muzyka Roku przyznaną przez l’Académie du jazz w Paryżu. Następnego dnia został uhonorowany nagrodą Preis der deutschen Schallplattenkritik.
Był również organizatorem festiwalu Jazzowa Jesień w Bielsku-Białej, członkiem komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego oraz wspierał Muzeum Historii Żydów Polskich Polin w Warszawie.
W 2018 roku odwołano jego koncerty z powodu podejrzeń o zapalenie płuc. Niestety, w tym samym roku artysta zmarł na raka płuc. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie w Alei Zasłużonych.
Opracowania na podstawie: wikipedia.org
