Michał "Joka" Marten – legenda polskiego hip-hopu i współzałożyciel Kalibra 44
Joka, a właściwie Michał Marten (ur. 12 maja 1977 w Katowicach, zm. 2 maja 2025), to jeden z najważniejszych polskich raperów, znany przede wszystkim z działalności w kultowym zespole Kaliber 44, który współtworzył wraz z AbradAbem (swoim młodszym bratem) oraz Magikiem. Grupa zadebiutowała w 1996 roku albumem Księga Tajemnicza. Prolog, uznanym dziś za przełomowy dla polskiej sceny rapowej. W kolejnych latach Kaliber 44 wydał jeszcze W 63 minuty dookoła świata (1998) oraz 3:44 (2000), za który zespół otrzymał Fryderyka w kategorii "Album roku – hip-hop".
Kaliber 44, kariera solowa i gościnne występy
Po sukcesach Kalibra 44, Joka na kilka lat wycofał się z muzyki – wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, a po powrocie do Polski pojawiał się głównie gościnnie, m.in. na płytach AbradAba, Miuosha czy Lukatricks. W 2013 roku artysta wziął udział w reaktywacji Kalibra 44, który wystąpił m.in. na Open’er Festival, a w 2016 roku wydał płytę Ułamek tarcia, która trafiła na szczyt listy OLiS i pokryła się platyną. Joka był również związany z projektami takimi jak Baku Baku Skład czy Czarne Złoto, a jego charakterystyczny styl i niepowtarzalna charyzma zapewniły mu miejsce w rankingach najlepszych raperów w Polsce – m.in. 5. miejsce w zestawieniu serwisu Porcys (2012).
Śmierć Joki i upamiętnienie artysty
Michał Marten zmarł 2 maja 2025 roku, w wieku niespełna 48 lat. Informację o jego śmierci przekazał publicznie jego brat AbradAb. Pogrzeb odbył się 10 maja na cmentarzu przy ulicy Wróblewskiego w Katowicach i miał charakter świecki. Po jego śmierci społeczność hip-hopowa oddała mu hołd w licznych wpisach, utworach i muralach – m.in. w Gdańsku, gdzie powstało graffiti autorstwa Tuse, przedstawiające Jokę jako ikonę pokolenia. Pozostaje on nie tylko legendą śląskiego hip-hopu, ale i jednym z najbardziej wpływowych twórców w historii polskiej muzyki rapowej.
